Maddeler

acı adalet adem af afrika agnes varda ağaç ahlak ahmet hamdi tanpınar ahmet telli aile akıl akıl hastanesi akira kurosawa akrep albay çiçek ali alim amerika ampirizm anadolu anadolu rock analiz anarşizm anlamak anne-baba ansiklopedi antik yunan antropoloji arap aristo arkadaş arzu asker aşk aşmak at ataol behramoğlu atıf yılmaz atilla ilhan attar avrupa aydınlanma ayı ayrılık ayrımcılık aziz babam bach baki barış barthes beğenmek behçet necatigil bektaşi ben benjamin benlik bergson beşiktaş biçim-öz bilgi bilgisayar bilim bilinç birey biyoloji brecht bresson buda bulantı cahit arf cahit zarifoğlu camera obscura camus can sıkıntısı can yücel canan özgür cemal süreya cennet ceza chp chris marker christopher marlowe cinuçen tanrıkorur cumhuriyet cüneyt cebenoyan çağ çalışmak çin çok kısa öykü çoktanrılı çöp dadaizm-sürrealizm dağ dedem deleuze deli demokrasi descartes devlet devrim dil divan diyalektik doğa doğu-batı dostoyevski dönüşümler dünya düşman düşünme ebediyet edebiyat edebiyat eleştirisi edip cansever eflatun eğitim ehli beyt einstein ekitap ekoloji enel hak engels engizisyon erdem estetik ev fabrika farabi fark farsça faust felsefe fenomenoloji feza gürsey fikir filmlerim foto-gerçekçilik fotoğraf foucault frankfurt okulu futbol futurizm fuzuli garip gazali gece gelecek gemi gençlik gerçek goethe gök görümlerim göstergebilim gurur gülümseme günah gürcistan güven güzel haber habil-kabil hac hafıza hafızı şirazi hakikat hallacı mansur hamlet hapisane harabat hasan-hüseyin hastalık hat hatırlamak hayal hayat haydar ergülen hayvan haz hegel heidegger hezarfen hırs hırsız hiçlik hikaye hile hilmi yavuz hitchcock hölderlin hristiyanlık hukuk hurufilik husserl hümanizm ışık ibn rüşd ibn tufeyl ibrahim ibrahim tenekeci idam idealizm-realizm ideoloji ikinci yeni iktidar iktisat inanç incil insan inziva isa islamcılık ismet özel israil istanbul isyan işçi işgal işsizlik itiraz iyi-kötü izlenimcilik izsürücü japonya jazz&blues jeanne d'arc jules verne jung kader kadın kafka kalp kant kapitalizm kara şiir karanlık kelam kent kıskançlık kibir klasik müzik korku köle-efendi köy kral edip kul kuran kuş kutsal laboratuvar leibniz leonardo leyla-mecnun luis bunuel machiavelli makine man ray marcus aurelius marksizm matematik mehmet akif ersoy melek melih cevdet memleket merhamet meryem meslek metafizik metin eloğlu mevlevi mey michelangelo milli mücadele mistisizm modernlik montaj muhabbet musa mustafa kemal muş mutluluk mülkiyet müzik nazım hikmet nedim nesimi ney neyzen tevfik nietzsche nobel nuh nurettin topçu nuri pakdil odam oktay rıfat ordo nominis orhan pamuk orhan seyfi orhon orson welles ortadoğu oruç aruoba osmanlıca otomatik öyküler öfke öğrenen makine öğrenmek öğretmen-öğrenci öğüt ölüm ömer hayyam örtü özbilinç özgürlük öznellik painting paranoya pir sultan polisiye psikanaliz psikoloji puşkin rastlantı religio renkler resim richard sennett riya rock'n roll roman ropörtaj rönesans ruh rumi russell rüya saat sağ-sol sağlık sahte sait faik salah birsel salgın sanat sartre saussure savaş schopenhauer seneca sezai karakoç sezgi shakespeare sinema sinema salonu sinirbilim siyaset sokrat sonsuzluk sorgu sosyal gerçekçilik sosyalizm sovyet sömürgecilik söz spinoza stoa su sun tzu sürgün şehir şeytan şiddet şiir şirazi tanrı tarih tarkovsky tasavvuf taşra techno teknik terör tevazu tin tiyatro toplum toprak tora tövbe tragedya travma truffaut turgut uyar türk beşlisi türkçülük türkiye türkü umut unutmak usta-çırak uşak uyku uyuşturucu ülkü tamer üretim-tüketim ütopya varoluşçuluk victor hugo wittgenstein yabancı yahya kemal yalan yalnızlık yapay edebiyat yapısalcılık yara yargı yaş yaşamak yaşlı yavuz turgul yazar yazgı yeni türkiye sineması yıldız yoksulluk yol yolculuk yunus emre yurtdışı zaman zihin ziya gökalp zulüm zweig

20 Mayıs 2021 Perşembe

Tragedya ve Siyaset

Tiyatro demokrasinin bir parçasıdır gibi bir savla başlayacağım konuşmama... Şimdi neden bu kadar iddalıyım, çünkü bugün "Antik Grek" tiyatrosunu konuşacağız. Antik yunan polisinin yani kent devletinin başında bir yargıç-kral var ve halk meclisleri mevcut... Köleci bir toplumdan bahsettiğimizi unutmadan şunu da belirtmek gerekiyor, bu meclislerle aynı kentsel mekanlarda şenlikler düzenleniyor. Bu şenlikler dini bir kutlamayı andırıyor. Dinsel olduğu doğru... Ne açıdan, başlı başına ismi bile bu şenliklerin şarap tanrısı Diyonisos'tan geliyor. Diyonisos şenlikleride tiyatro oynanıyor. Felsefe ile eş zamanlı olarak tiyatro ortaya çıkıyor. Gerçi tiyatro aslında hep var, nasıl var? Din ile sanatın kesişiminde ve birliğinde teatral olan her var fakat burada bahsetmek istediğim, tiyatronun siyasal açıdan önemi... Bütün yurttaşlara açık kent-devleti, polis, devlet kendini oyun konusu haline getirir ve halk önünde kendini oynar. Antik Yunan tiyatrosunun en başat eseri Antigone, tam da böylesi bir adalet düşüncesi üzerine tartışmadır. Acaba geleneksel hukuk mu yoksa insan merkezli hukuk mu doğrudur... Antik Yunan devletinin geçirmekte olduğu büyük devrimsel dönüşümün sahneye taşınmasından başka bir şey değildir. O halde Yunan demokrasisinin temel kurumlarından biri bu festivallerdir... Üç büyük yazardan bahsetmek gerekir, Aiskhlyos, Sophokles ve Euripides... Konularına bakacak olursak insanın özgürlük arayışı temel öğedir. Bir özgürleşme olduğu açıktır, o halde neyden özgürleşilecektir? Kader yani tanrısal olan veyahut insanın kaçamadığı insana özgü özellikler... Nedir bu? Mesela öfkeli bir adamın tiran olması: Kral Oidipus. Kader bir bakıma insanın kişiliğinden ortaya çıkar. Bu konuda Aiskhylos şöyle der,

Yazgı, her şeyden önce, hatası yüzünden cezalandırmak için suçlunun adımlarına bağlı bulunan kuvvettir; Erinysler, insanın alın yazısının ve Yazgının bu trajik kavranışını kişileşmesidir.

İkinci önemli tema da adalettir. İnsan için olmayan yasaları, gayri insani örfü yani yasaları eleştiren tiyatro oyunu Antigone'i düşünelim... Kreon ile Antigone arasındaki bir savaştır. her ikisi de kendi açısından haklıdır. Birbirine indirgenemeyen iki görüş yani diyalektik bu oyunda açıkça belirir... Sofokles oyun içinde şöyle der,

Çok canavar vardır ama insan kadarı az bulunur.

Bu kısma kadar anlattıklarım sanıyorum savımı desteklemek için oldukça yeterli...

Hakkımda

Fotoğrafım
İstanbul'da bir sanatçı mühendisim. Çalışma alanlarım fotoğraf, video ve dramaturjidir. Teknik çalışmalarım dijital ortamlarda akıllı filtreler ve biyometrik fotoğraf üzerine uygulamalarıdır. Aynı zamanda, matematik ve drama biçimbilimini birleştiren akademik makalelerim de var. Bununla birlikte, uluslararası pek çok festivalde yarışan filmlerin de yönetmeniyim.